Cydweli a'r Gwendraeth

Harddwch Afon Gwendraeth, carnau ceffylau yn atseinio ar draws y cwm ar Gae Rasio Ffos Las a Chastell Tywysogion Cymru yng Nghydweli.

Darganfod Cydweli a'r Gwendraeth

Mae gan y dref hynafol hon un o'r cestyll Normanaidd sydd wedi goroesi orau yng Nghymru a saif yn ysblennydd ar fryncyn serth uwchben afon Gwendraeth. Edrychwch ar y bwâu a ddefnyddid i daflu cerrig mawr at ymosodwyr a defnyddiwch eich dychymyg i'r eithaf a rhoi eich hun yn sefyllfa'r rheiny oedd yn amddiffyn y castell rhag y gelyn.

Camlas Cydweli yw'r hynaf yng Nghymru ac fe'i hadeiladwyd yn wreiddiol i gludo glo allan o Gydweli.  Bellach nid yw'r gamlas yn cael ei defnyddio ond mae'n gynefin ffyniannus i fywyd gwyllt. Mae cyfres o deithiau cerdded o amgylch Cydweli yn rhoi sylw i hanes, bywyd gwyllt a golygfeydd godidog Cydweli.

Dilynwch y gath ddu chwedlonol, sef arwyddlun hanesyddol y dref i gael gweld nifer o drysorau cudd.

Peidiwch â'i fethu

2935

Y Dywysoges Gwenllian

Dywedir bod ysbryd y Dywysoges Gwenllian yn cerdded maes y gad heb fod ymhell o Gastell Cydweli.  Mae'r cae y bu farw ynddo yn dal i gael ei adnabod fel Maes Gwenllian. Gwenllian oedd gwraig tywysog de Cymru ac yn 1136, torrwyd ei phen bant ar ôl iddi arwain ymosodiad yn erbyn y Normaniaid ger Castell Cydweli. Ger porthdy'r Castell y mae cofeb i Gwenllian.

2933

Camlas Kymer

Beth am fwynhau taith gerdded Cei a Chamlas Cydweli, sy'n 2 filltir o hyd o faes parcio'r Cei ac sy'n pasio heibio'r gamlas hynaf yng Nghymru a grëwyd gan Thomas Kymer yn 1768. Ar ddiwedd y gamlas, gallwch un ai fynd i'r dref neu gerdded yn ôl i'r cei ar hyd lannau afon Gwendraeth Fawr. Cadwch lygad am yr ylfinir, pibydd coesgoch a phibydd y traeth.

2932

Cae Rasio Ffos Las 

Mae gan Gae Rasio Ffos Las sef y cae rasio ceffylau cyntaf i'w greu ym Mhrydain ers 70 o flynyddoedd raglen lawn o ddiwrnodau rasio, digwyddiadau arbennig a chanolfan gynadledda o safon uchel.

2934

Llyn Llech Owain

Dywedir bod ysbryd y Dywysoges Gwenllian yn cerdded maes y gad heb fod ymhell o Gastell Cydweli. Ymhellach lan y cwm mae gan Lyn Llech Owain, sydd yn ganolbwynt i barc 63 erw, ei hanes cyfareddol.  Wrth gerdded ar hyd y llwybrau o amgylch y llyn mae'n werth cofio'r chwedl am y Tywysog Owain Lawgoch.  Bu Owain Lawgoch yn arwain byddin o Ffrancwyr yn erbyn y Saeson yn y Rhyfel Can Mlynedd.

Cydweli a'r Gwendraeth

Gweld pethau i’w gwneud yma