Castellnewydd Emlyn ac afon Teifi

Mae ardal Castellnewydd Emlyn a Dyffryn Teifi yn un ac iddi hanes diwydiannol yn Sir Gaerfyrddin, a'r afon oedd ffynhonnell y grym diwydiannol hwnnw.

Darganfod Castellnewydd Emlyn

Mae modd i ymwelwyr gael blas ar y cyfoeth o hanes sy'n perthyn i Gastellnewydd Emlyn, a adeiladwyd yn wreiddiol ar safle hen gadarnle Cymreig. Saif olion y castell uwchlaw hyfrydwch Afon Teifi. Caniatewch ddigon o amser i gerdded o gwmpas adfeilion y castell a chrwydro'r siopau a'r caffis unigryw. Mae'n syndod cystal lle i siopa yw Castellnewydd Emlyn gan fod yno amrywiaeth o dafarndai, cynhyrchwyr bwyd a phensaernïaeth gyfnodol wych. Mae'r dref yn fywiog a deniadol ac mae'r bobl yn groesawgar.

Afon Teifi yw'r hiraf yng Nghymru ond mae un rhan yn benodol y byddwch chi'n ei hoffi'n fawr os ydych chi eisiau gwyliau anturus: Llandysul. Mae'r dref fach yn gartref i Badlwyr Llandysul, sy'n trefnu canŵio, rafftio dŵr gwyn, nofio mewn afonydd a mwy.

Gellir gweld arwyddion o hanes diwydiannol yr ardal yn Amgueddfa Wlân Cymru ym mhentref cyfagos Dre-fach Felindre, a hynny yn hen Felinau'r Cambrian a melin fasnachol Melin Teifi. Roedd yr afon nid yn unig yn bwysig i ddatblygiad diwydiant yn yr ardal, ond yn ffynhonnell samwn a sewin pwysig i bysgotwyr lleol a arferai ddefnyddio cwryglau'n aml iawn ar yr afon. Yn ogystal â'i phwysigrwydd a'i dibenion diwydiannol, mae'r afon a Rhaeadrau Cenarth yn gefndir godidog i droeon prydferth ar droed a llecynnau llonydd ar gyfer eistedd a gwrando ar fwrlwm y rhaeadrau gerllaw. Efallai yr hoffech lawrlwytho ap cyn eich ymweliad, i ddilyn llwybr treftadaeth. Mae rhai o'r darnau sain gan Ken Jones, sy'n hanesydd lleol â chyfoeth o wybodaeth. Dysgwch am y wasg argraffu gyntaf yng Nghymru, y wyrcws, ac, wrth gwrs, y ddraig y mae'r dref yn enwog amdani sef Gwiber Emlyn. Mae Neuadd Cawdor, gyda'i chlociau a'i bwâu, yn neuadd farchnad hynod.

Peidiwch â'i fethu

2822

Amgueddfa Cyryglau Cymru yng Nghenarth

Amgueddfa a Gweithdy o gyryglau o bedwar ban byd yw'r lle hwn ar dir Melin Flawd o'r 17eg ganrif. Saif wrth ymyl rhaeadrau hardd Cenarth sydd yn enwog am eogiaid yn llamu ac am y bont dros Afon Teifi sy'n 200 oed. Yn ogystal â chasgliad gwych o gyryglau, mae'r Amgueddfa yn esbonio hanes y cwrwgl a'r technegau a'r offer sydd eu hangen ar gyfer eu hadeiladu nhw.

2821

Caws Cenarth

Ychydig filltiroedd i ffwrdd o Genarth a Chastellnewydd Emlyn y mae cwmni Caws Cenarth. Ers bron i 30 o flynyddoedd, mae caws sydd wedi ennill gwobrau lu wedi cael ei wneud yma. Galwch draw i weld y broses yn ei hanterth ac wrth gwrs, cewch gyfle i flasu pob math o gaws y maent yn ei gynhyrchu a phrynu darn o Perl Las neu Gaerffili i fynd adref gyda chi. Mae'r Tywysog Charles yn hoff iawn o gaws y cwmni.

2824

Amgueddfa Wlân Cymru

Ar un adeg, y diwydiant gwlân oedd un o ddiwydiannau pwysicaf Cymru, ac felly nid yw’n syndod bod Amgueddfa Wlân Cymru yn adeilad hanesyddol Melin Cambrian gynt yn Nre-fach Felindre. Mae mynediad am ddim felly gofalwch eich bod yn treiddio'n ddwfn i hanes y diwydiant. Gall ymwelwyr roi cynnig ar gardio, nyddu a gwnïo tra byddant yno. Dangosir sut mae defnyddio'r peiriannau yn ôl trefn amserlen, felly cymrwch gip ar y bwrdd neu holwch rywun, a gwnewch yn siŵr eich bod yn amseru eich dished o de a'ch bara brith i gyd-fynd â hynny! I fyny'r grisiau, gofalwch eich bod yn gwasgu'r botymau sain i glywed straeon gan gyn-weithwyr, sy'n rhoi bywyd o'r newydd i'r hen weithle.

2823

Helen Elliot’s Art of Wales Tollgate Studio and Gallery

Nghastellnewydd Emlyn. Mae Helen yn croesawu ymwelwyr i ddod i'w gweld yn paentio rhyfeddodau o ddydd Mercher i ddydd Sadwrn rhwng 11am a 6pm drwy gydol y flwyddyn. Mae oriel y stiwdio’n arddangos gweithiau newydd gwreiddiol wrth iddynt gael eu cwblhau, cyn iddynt gyrraedd yr orielau.

Castellnewydd Emlyn ac afon Teifi

Gweld pethau i’w gwneud yma