O Gawl i Gawl Sir Gaerfyrddin

Mae cawl yn bryd sy'n nodweddiadol o fwyd a lletygarwch Cymru. Dewch i ddarganfod y cawl gwych sydd ar gael ledled y Sir.

O Gawl i Gawl Ledled Sir Gâr

Mae dyffrynnoedd ffrwythlon a thoreithiog ac afonydd chwim Sir Gaerfyrddin wedi golygu bod y rhanbarth yn darparu amrywiaeth eang o gynnyrch lleol gwych sy'n dod o'r tir; ac o ganlyniad, mae prydau blasus traddodiadol wedi cael eu gweini ledled y rhanbarth ers canrifoedd. Un o'r seigiau mwyaf adnabyddus hyn yw cawl, sef stiw sy'n eich twymo yn y gaeaf ac sy'n dal yn un o'r ffefrynnau ar fwydlenni ledled y sir.

Mae cawl, sy'n draddodiadol yn cynnwys cig dafad/oen o'r Mynydd Du, ac sy'n llawn dop o lysiau llesol gan gynnwys gwreiddlysiau, cennin Cymreig a garlleg gwyllt, yn un o ffefrynnau’r sir ymysg bwydgarwyr; ac mae gan bob rysáit ei chynhwysyn cyfrinachol ei hun neu 'wedd newydd' ar hen ffefryn. O'r delis dethol yn nhref farchnad Llandeilo i'r tafarndai to gwellt sy'n dyddio'n ôl i'r 14eg ganrif, mae llefydd ar draws y sir yn cynnig eu fersiwn eu hunain o'r saig sylweddol sy'n nodweddiadol o seigiau Sir Gaerfyrddin. Er mwyn helpu ymwelwyr i ganfod y cawl campus sy'n cael ei gynnig ledled y sir, mae llwybr 'O Gawl i Gawl' wedi'i lansio: mae'n hoelio sylw ar y llefydd gorau lle gellir gwledda ar y stiw blasus.

The Ginhaus

Ginhaus Deli Ltd, 1 Stryd y Farchnad, Llandeilo, SA19 6AH

Mae'r Ginhaus yn delicatessen ac yn far jin a gwin cŵl ar y naw, yng nghanol tref farchnad siopau bwtîc Llandeilo. Yma fe gewch ystafelloedd wedi'u haddurno mewn arddull ychydig bach yn anarferol (gan gynnwys lloriau a wnaed o geiniogau!) a hefyd gownteri â stoc dda o gawsiau lleol, bara, olifau, anti-pasti, charcuterie a mwy na 180 o wahanol fathau o jin; yn ogystal ag amrywiaeth o fwydydd Cymreig traddodiadol sydd ar gael bob dydd. Mae'r Ginhaus yn rhoi tro cyfoes i'r saig trwy gynnig cawl Ham Cymreig gyda chobler Cafiar y Cymro a'r Fenni, sy'n fendigedig o flasus.

ginhaus.co.uk   01558 823030

Carreg Cennen Castle

Trapp, Llandeilo. SA19 6UA

Ar ôl goresgyn y gwynt sy'n chwythu ar dop yr amddiffynfeydd yng Nghastell Carreg Cennen, does dim yn well na basnaid o gawl i dwymo.  Credwch neu beidio, does dim cig yn y cawl a weinir yma ond mae'n bryd sydd wedi bod yn boblogaidd ers dros 30 o flynyddoedd a hynny yn bennaf yn sgil y ffacbys coch sy'n cael eu mudferwi'n araf i berffeithrwydd ac sy'n ychwanegu'r melyster perffaith i lwyth o lysiau talpiog. Gweinir y cawl gyda thafell drwchus o fara a darn go fawr o gaws cheddar Cymreig. 

carregcennencastle.com   01558822291

 

The Printing Office

1 Stryd Lydan, Llanymddyfri, SA20 0AR

Mae caffi bach, golau ac awyrog The Old Printing Office yn cuddio yng nghefn siop anrhegion ffyniannus yn nhref farchnad hanesyddol Llanymddyfri. Mae'r fwydlen fer a thymhorol sy'n cynnig bwyd cartref yn rhoi'r un pwyslais ar brydau llysieuol ond mae'r perchenogion wedi cadw elfen draddodiadol i'w cawl gan ddefnyddio gwddf oen Cymreig gyda thalp o fara surdoes organig crystiog a chaws cheddar Cymreig cryf. I ddathlu blasau o Gymru, caiff y llysieuyn cenedlaethol sef y genhinen ei chyfuno â pherlysiau a rhosmari mewn pesto a'i chwyrlio drwy'r cawl.

theoldprintingoffice.co.uk    01550 720690

The Plough Rhosmaen

Rhosmaen. SA19 6NP

Y Plough yw un o'r tafarndai hynaf yn Llandeilo ac mae'n dyddio'n ôl mor bell ag 1858 pan oedd yn un o'r 23 o dafarndai yn y dref oedd â 290 o dai yn unig. Ers hynny, mae'r Plough wedi tyfu mewn maint a statws ac erbyn heddiw, mae'n westy bwtîc 4 seren. Fodd bynnag, maent yn gweini cawl traddodiadol sy'n cynnwys cig oen a llysiau lleol ffres gyda chaws o Gymru a bara crystiog.

ploughrhosmaen.com  01558 823431

Bragdy a Thafarn To Gwellt y White Hart

Llanddarog, Caerfyrddin, Sir Gaerfyrddin, SA32 8NT

Mae tafarn y White Hart, sydd ym mhentref Llanddarog, yn un o dafarndai to gwellt hynaf Cymru, ac yma ceir awyrgylch braf, cartrefol ac mae'r tu mewn yn draddodiadol; gan gynnwys trawstiau derw traddodiadol a thân coed cartrefol. Mae'r dafarn hyd yn oed yn bragu ei chwrw a'i seidr ei hun ar y safle, a bydd distyllfa newydd yn agor yno'n hwyrach eleni, a fydd yn ddistyllfa grefft fwyaf Cymru. Mae cawl ar gael yn y White Hart drwy gydol misoedd y gaeaf ac mae'r dafarn yn gofalu bod rhywfaint o'i chwrw unigryw ei hun yn cael ei roi ynddo gyda'r cynhwysion traddodiadol sef cig oen Cymreig, llysiau a haidd perlog. Gyda'r cawl cynhesol, ceir bara pob twym a chaws Cymreig.

thebestpubinwales.co.uk   01267 275395

Wright’s Food Emporium

Golden Grove Arms, Llanarthne. SA32 8JU.

Oddi ar ddiwedd y 18fed ganrif, mae'r dafarn goets draddodiadol hon wedi paratoi lluniaeth a bwyd lleol, traddodiadol. Â'r dafarn bellach yn gartref i Wright's Food Emporium, mae'r caffi gwahanol, steil bistro hwn yn paratoi llu o gynnyrch lleol a seigiau cartref, ffres, sydd ychydig bach yn wahanol; mae'r pwyslais ar nwyddau lleol gan grefftwyr bwyd, a hanfodion blasus y deli. Mae eu cawl yn sicr yn un o hoff brydau eu cwsmeriaid ac mae'r cawl yn cynnwys cig coesgyn mochyn, cig ysgwydd oen a digonedd o lysiau. Gyda'r cawl rhoddir caws llaeth amrwd Gorwydd Caerphilly, a bara graneri cartref.

wrightsfood.co.uk   01558 668929

Gwesty Boars Head

120 Heol Awst, Caerfyrddin, Sir Gaerfyrddin, SA31 3AE

Mae gwesty Boars Head, sy'n dyddio'n ôl i ddechrau'r 17eg ganrif, yn hen dafarn goets sydd â chyfoeth o hanes. Mae'r hen dafarn goets, sydd yng nghanol tref farchnad ffyniannus Caerfyrddin, yn cynnig awyrgylch cartrefol a chroesawgar i'w gwesteion - ac mae ganddi 16 o ystafelloedd en suite cyfforddus.  Cawl yw un o seigiau mwyaf poblogaidd y dafarn a chaiff ei baratoi gan ddilyn rysáit draddodiadol. Gyda’r cawl, rhoddir rhôl grystiog ffres a thalp o gaws Cymreig. Efallai y bydd angen ichi archebu lle yma, gan fod llond bysiau o ymwelwyr yn galw heibio'n rheolaidd i gael blasu pryd mwyaf adnabyddus y dafarn!

boarsheadhotel.net   01267 222789 

Gwesty’r Emlyn Hotel

Heol y Bont, Castellnewydd Emlyn, Sir Gaerfyrddin, SA38 9DU

Mae'r hen dafarn goets hon yn dyddio'n ôl dros 300 mlynedd ac yn cynnig llety chic, sba a bwyty a argymhellir gan Michelin ac sydd â bwydlen ddyddiol o brydau ffres. I roi blas bendigedig i'w gawl, mae Gwesty'r Emlyn yn defnyddio cig eidion Cymreig lleol. Gyda bara aml-rawn, cartref, crensiog, cynnes, a darn o gaws cheddar Dragon i'w bwyta gyda'r cawl, mae'r pryd sylweddol hwn yn siŵr o'ch bodloni.

 

emlynhotel.co.uk   01239 710317

SYLWCHl Mae'n bosibl nad yw rhai o'r llefydd yn gweini cawl yn ddyddiol.

Rhagor o'n ffefrynnau ...

 

Maryellen's @ 139

Stryd Rhosmaen, Llandeilo

Mae caffi Maryellen's wedi bod yn gwneud eu Cawl Ham gyda bara organig a chaws Cheddar Cymreig ers 2007 ac mae ganddynt ddilynwyr ffyddlon. Maent hefyd yn gwneud cawliau fegan blasus dros ben. Yn ogystal â'r caffi gallwch brynu danteithion blasus, felly pan fyddwch wedi gorffen eich cinio cofiwch gael golwg o amlgylch y siop. Mae bwydydd cyflawn, bwydydd o'r safon uchaf, bara organig ffres, pasteiod Mary a chacennau caws i'w cael yno. Ymhlith y bwydydd a gynigir ceir siocledi a chacennau fegan, cawsiau heb laeth, bara lawr a meringues enfawr, i enwi ond ychydig.

Maryellens   01558 823444

Teatraders

15 Y Clos Mawr, Caerfyrddin, SA31 1PR

Siop de arbenigol yw Tea Traders a leolir yn y Clos Mawr yng nghanol tref Caerfyrddin. Mae'r siop yn cadw dros 100 o wahanol fathau o de dail rhydd, yn ogystal â gweini coffi Masnach Deg a byrbrydau a chacennau wedi'u paratoi'n ffres. Defnyddir cynnyrch lleol yn eu cawl llysiau ffres a wneir o gennin a gwreiddlysiau Cymreig, a chaiff ei weini gyda baguette gwerinwr a darn o gaws aeddfed Cymreig. Bwyd syml da. Gallwch gael tebotaid o de i fynd gyda'r pryd, a beth am orffen trwy gael un o'u sgonau wedi'u pobi'n ffres, sleisen o Fara Brith, neu gwbl o bice bach.

Teatraders.co.uk     01267237101