Traddodiadau Nadolig Lleol

"Dyma adeg hyfrytaf y flwyddyn!" Edward Pola and George Wyle

Traddodiadau Nadolig Lleol

Os ydych am gymryd rhan mewn gweithgaredd traddodiadol, beth am fynd i wasanaeth mewn eglwys neu gapel lleol ar fore Nadolig, neu adeg y flwyddyn newydd gallwch roi cynnig ar hel calennig neu groesawu’r Fari Lwyd.

Cymerwch eich cardiau Nadolig i gael eu ffrancio ym Methlehem

Mae pentref unigryw Bethlehem yn Sir Gaerfyrddin yn cynnig cyfle i ymwelwyr gael marc post Nadoligaidd arbennig ar eu post. Bydd stamp llaw unigryw Bethlehem ar gael yn Swyddfa Bost Bethlehem. Mae Swyddfa Bost Bethlehem ar agor bob dydd Mawrth rhwng 2pm a 4pm, a’r tu allan i’r oriau hyn bydd stamp llaw Bethlehem ar gael yn ein prif gangen, sef Swyddfa Bost Llandeilo, Stryd Rhosmaen, Llandeilo, rhwng 9am a 5pm, neu gallwch fynd i wefan Bethlehem.

Lle ddechreuodd y cwbl...

Ar un adeg, roedd mynychu Gwasanaeth y Plygain o 3am-6am ar fore'r Nadolig yn un o'r prif draddodiadau Nadoligaidd yng Nghymru wledig yn yr 19eg ganrif. Felly, ar fore’r Nadolig, gallwch fynd i wasanaeth y plygain, un o hen draddodiadau’r ŵyl a ffordd hyfryd o dreulio un o foreau mwyaf hudolus y flwyddyn.
Yn Nyffryn Aman cynhelir gwasanaeth y plygain yn Hen Fethel, capel ar y mynydd ger y Garnant sy’n dyddio o’r 17eg ganrif. Bydd cannoedd o bobl yn mynd i’r gwasanaeth i ganu carolau yng ngolau cannwyll a gwrando ar eraill yn canu neu’n adrodd barddoniaeth. Bydd rhaid i chi adael eich car ym maes parcio Clwb Bowlio’r Garnant a cherdded dau gilometr i’r capel ar gyfer y gwasanaeth a fydd yn dechrau am 6.30 o’r gloch y bore. Cofiwch fynd â thortsh gyda chi.
Mae gwasanaethau crefyddol yn cael eu cynnal mewn nifer o lefydd eraill hefyd ar fore’r Nadolig. Cysylltwch â’ch eglwys neu eich capel lleol am fanylion.

 

Mari Lwyd

Mae'r Fari Lwyd yn draddodiad cyn-Gristnogol sydd yn ôl y sôn yn dod â lwc dda. Byddai penglog ceffyl yn cael ei haddurno â chlychau a rhubanau a'i gorchuddio â lliain gwyn cyn cael ei gosod ar ben polyn pren.
Mae defod y Fari Lwyd yn cael ei harfer o hyd mewn rhai ardaloedd yng Nghymru. Mae grŵp o blant ac oedolion yn mynd o dŷ i dŷ neu dafarn gan ganu neu adrodd barddoniaeth ar Nos Galan, ac maent yn cario'r Fari Lwyd. Mae ymweliad gan y Fari Lwyd yn dod â lwc dda ar gyfer y flwyddyn sydd i ddod. Gwnewch yn siŵr eich bod yn eu gwahodd a'ch bod yn rhoi rhodd o arian neu fwyd a diod iddynt (mae'r oedolion fel arfer yn gwerthfawrogi diod!)

 

 

Calennig

Yng Nghymru, ar ôl i'r cloc taro deuddeg a hebrwng y flwyddyn newydd i mewn, mae grwpiau o blant neu oedolion yn mynd o dŷ i dŷ ac o dafarn i dafarn yn canu, ac yn cael rhodd o arian neu ddanteithion Nadoligaidd am eu trafferth. Mae'r bechgyn â gwallt tywyll yn cael eu gwahodd i gerdded drwy'r tŷ, gan ddod â lwc dda ar gyfer y Flwyddyn Newydd. Os ydych yn eu clywed, gadewch iddynt ddod i mewn a'u gwobrwyo, i ddod â lwc dda ar gyfer y flwyddyn newydd!
Maent yn canu:
"Blwyddyn Newydd Dda i chi,
ac i bawb sydd yn y tŷ,
dyma yw’n dymuniad ni,
canu Blwyddyn Newydd Dda,
Blwyddyn Newydd Dda chi,
y flwyddyn orau, fu erioed,
o dyma hapus flwyddyn,
o dyma hapus flwyddyn,
o dyma hapus flwyddyn,
canu blwyddyn newydd dda"
Yna maent yn gweiddi "Blwyddyn Newydd Dda!"