Nadolig Traddodiadol

"Dyma adeg hyfrytaf y flwyddyn!" Edward Pola and George Wyle

Nadolig Traddodiadol

Os ydych am gymryd rhan mewn gweithgaredd traddodiadol, beth am fynd i wasanaeth mewn eglwys neu gapel lleol ar fore Nadolig, neu adeg y flwyddyn newydd gallwch roi cynnig ar hel calennig neu groesawu’r Fari Lwyd.

Lle ddechreuodd y cwbl...

Ar un adeg, roedd mynychu Gwasanaeth y Plygain o 3am-6am ar fore'r Nadolig yn un o'r prif draddodiadau Nadoligaidd yng Nghymru wledig yn yr 19eg ganrif. Felly, ar fore’r Nadolig, gallwch fynd i wasanaeth y plygain, un o hen draddodiadau’r ŵyl a ffordd hyfryd o dreulio un o foreau mwyaf hudolus y flwyddyn.
Yn Nyffryn Aman cynhelir gwasanaeth y plygain yn Hen Fethel, capel ar y mynydd ger y Garnant sy’n dyddio o’r 17eg ganrif. Bydd cannoedd o bobl yn mynd i’r gwasanaeth i ganu carolau yng ngolau cannwyll a gwrando ar eraill yn canu neu’n adrodd barddoniaeth. Bydd rhaid i chi adael eich car ym maes parcio Clwb Bowlio’r Garnant a cherdded dau gilometr i’r capel ar gyfer y gwasanaeth a fydd yn dechrau am 6.30 o’r gloch y bore. Cofiwch fynd â thortsh gyda chi.
Mae gwasanaethau crefyddol yn cael eu cynnal mewn nifer o lefydd eraill hefyd ar fore’r Nadolig. Cysylltwch â’ch eglwys neu eich capel lleol am fanylion.

Mari Lwyd

Mae'r Fari Lwyd yn draddodiad cyn-Gristnogol sydd yn ôl y sôn yn dod â lwc dda. Byddai penglog ceffyl yn cael ei haddurno â chlychau a rhubanau a'i gorchuddio â lliain gwyn cyn cael ei gosod ar ben polyn pren.
Mae defod y Fari Lwyd yn cael ei harfer o hyd mewn rhai ardaloedd yng Nghymru. Mae grŵp o blant ac oedolion yn mynd o dŷ i dŷ neu dafarn gan ganu neu adrodd barddoniaeth ar Nos Galan, ac maent yn cario'r Fari Lwyd. Mae ymweliad gan y Fari Lwyd yn dod â lwc dda ar gyfer y flwyddyn sydd i ddod. Gwnewch yn siŵr eich bod yn eu gwahodd a'ch bod yn rhoi rhodd o arian neu fwyd a diod iddynt (mae'r oedolion fel arfer yn gwerthfawrogi diod!)

 

 

Calennig

Yng Nghymru, ar ôl i'r cloc taro deuddeg a hebrwng y flwyddyn newydd i mewn, mae grwpiau o blant neu oedolion yn mynd o dŷ i dŷ ac o dafarn i dafarn yn canu, ac yn cael rhodd o arian neu ddanteithion Nadoligaidd am eu trafferth. Mae'r bechgyn â gwallt tywyll yn cael eu gwahodd i gerdded drwy'r tŷ, gan ddod â lwc dda ar gyfer y Flwyddyn Newydd. Os ydych yn eu clywed, gadewch iddynt ddod i mewn a'u gwobrwyo, i ddod â lwc dda ar gyfer y flwyddyn newydd!
Maent yn canu:
"Blwyddyn Newydd Dda i chi,
ac i bawb sydd yn y tŷ,
dyma yw’n dymuniad ni,
canu Blwyddyn Newydd Dda,
Blwyddyn Newydd Dda chi,
y flwyddyn orau, fu erioed,
o dyma hapus flwyddyn,
o dyma hapus flwyddyn,
o dyma hapus flwyddyn,
canu blwyddyn newydd dda"
Yna maent yn gweiddi "Blwyddyn Newydd Dda!"